|
1. Wat is een model?
2. Wanneer komt het uiterlijk voor modelbescherming in
aanmerking?
3. Wat is het nieuwheidsvereiste bij modelregistratie?
4. Wat is eigen karakter?
5. Kan eenzelfde model met een andere gebruiksfunctie
ook
worden gedeponeerd?
6. Waarom moet een model geregistreerd worden?
7. Wanneer komt het uiterlijk niet voor modelbescherming
in
aanmerking?
8. Wat is een enkelvoudig en een meervoudig model?
9. Wat is de geldigheidsduur van een modelregistratie?
10. Kan een model worden
overgedragen?
11. Kan een model in licentie
worden gegeven?
12. Wie is de houder
(eigenaar) van een model?
13. Wat is de
beschermingsomvang van een modelrecht?
14. Kunnen modelrechten en
auteursrechten samenvallen?
15. Moet een model beschermd
worden in elk exportland?
16. Hoe kan een model in het
buitenland beschermd worden?
17. Wat is een Internationale
Registratie?
18. Wat is een Europese
Registratie?
19. Wat zijn de voordelen van
een Europese Registratie?
20. Wat is het
niet-geregistreerde Europese model?
21. Wat is het 'recht van
voorrang' bij modeldepot?
1.
Wat is een model?
Een model is
het uiterlijk van een voortbrengsel of een deel
ervan.
Bij modellen gaat het dus over de vormgeving van
twee of driedimensionale voorwerpen, zoals
meubels, apparaten voor huishoudelijk gebruik,
kleding, verpakkingen en sieraden maar ook
bijvoorbeeld logo’s en websites.
2.
Wanneer komt het uiterlijk voor modelbescherming
in aanmerking?
Het model moet
om bescherming te kunnen genieten nieuw zijn en
een eigen karakter hebben. Het is dus geen
vereiste dat het uiterlijk origineel is of mooi
(dit zijn subjectieve begrippen). Om je
modelrecht in te kunnen roepen moet je het model
echter wel hebben ingeschreven bij het
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom.
3.
Wat is het nieuwheidsvereiste bij
modelregistratie?
Er ontstaat
geen recht als het gedeponeerde model geen
nieuwheid bezit. Een model is nieuw volgens deze
wet indien er geen identiek model aan het
publiek beschikbaar is gesteld. Modellen worden
als identiek gezien indien de kenmerken van
beide modellen slechts in onbelangrijke details
verschillen. Op dit nieuwheidsvereiste bestaat
één uitzondering. De modelhouder kan zijn model
nog deponeren één jaar nadat het model is
openbaar gemaakt. Dit wordt wel de zogenoemde “terme
de grace” genoemd.
4.
Wat is eigen karakter?
Een model heeft
een eigen karakter wanneer de algemene indruk
van het model verschilt met de algemene indruk
van de reeds aan het publiek te beschikking
gestelde modellen.
5.
Kan eenzelfde model met een andere
gebruiksfunctie ook worden gedeponeerd?
Tot 1 december
2003 gaf het modellenrecht bescherming aan het
uiterlijk van een bepaald voortbrengsel met een
gebruiksfunctie en wel voor die specifieke
gebruiksfunctie. Was bijvoorbeeld het model van
een bepaald type auto door iemand als
speelgoedauto geregistreerd, dan kon hij met
zijn modelrecht niet optreden tegen iemand die
hetzelfde model als kinderkappersstoel
gebruikte. Tegenwoordig geeft een
modelregistratie bescherming ongeacht de
gebruiksfunctie. Een depot van een bepaald type
auto dekt nu zowel de speelgoedauto als de
kinderkappersstoel.
6.
Waarom moet een model geregistreerd worden?
Door een depot
van (enkele afbeeldingen van) het model
verkrijgt de modelhouder een exclusief recht op
het gebruik van het model voor de gehele Benelux
en kan hij zich verzetten tegen inbreuk op zijn
recht door derden. Bovendien heeft hij, nadat de
inschrijving van zijn model is gepubliceerd, het
recht schadevergoeding te vorderen. Deponeert de
modelhouder niet, dan is hij aangewezen op de
bescherming die de Auteurswet biedt. Echter, een
ontwerper of fabrikant weet pas of aan zijn
ontwerp auteursrechtelijke bescherming wordt
toegekend als een rechter daarover een uitspraak
heeft gedaan. Deze bescherming is dus onzeker.
Modelregistratie is daarom zeer aan te raden.
7.
Wanneer komt het uiterlijk niet voor
modelbescherming in aanmerking?
Wanneer het
uiterlijk uitsluitend technisch bepaald is komt
het niet voor modelbescherming in aanmerking.
Tevens mag het model niet in strijd zijn met de
openbare orde of goede zeden.
8.
Wat is een enkelvoudig en een meervoudig model?
Een enkelvoudig
model bestaat uit één model. Er is sprake van
één model als het voorwerp uit één element
bestaat of uit afzonderlijke elementen die voor
de gebruiksfunctie onlosmakelijk met elkaar
verbonden zijn of in de regel als eenheid in een
houder staan, bijvoorbeeld een föhn met
hulpstukken.
Een meervoudig depot bestaat uit verschillende
modellen (maximaal vijftig). Dat vooral een
financieel voordeel want de kosten per model in
van een meervoudig depot zijn lager dan die van
een enkelvoudig model. De modellen in een
meervoudig depot moeten wel in dezelfde
productcategorie zitten, bijvoorbeeld bank en
een stoel of borden en kopjes etc.. Het is niet
mogelijk om later een model aan het meervoudig
model toe te voegen.
9.
Wat is de geldigheidsduur van een
modelregistratie?
De
geldigheidsduur van een Benelux inschrijving is
in eerste instantie vijf jaar en kan telkens met
perioden van 5 jaar verlengd worden tot een
periode van maximaal 25 jaar.
10.
Kan een model worden overgedragen?
Ja, er is
echter medewerking van de rechthebbende(n)
vereist.
Als een modelrecht wordt overgedragen, dan heeft
de oorspronkelijke houder geen enkele
zeggenschap meer over wat er met de creatie
gebeurt. De nieuwe houder hoeft geen vergoeding
af te dragen.
Wordt een model gedeponeerd op naam van een
andere (rechts)persoon dan de werkelijke
ontwerper, maar wel met toestemming van deze
ontwerper, dan wordt hiermee verondersteld dat
met het modelrecht tevens het auteursrecht is
overgegaan.
|
|
11.
Kan een model in licentie worden gegeven?
Ja, er is
echter medewerking van de rechthebbende(n)
vereist. Er wordt toestemming voor het gebruik
gegeven (eventueel tegen een vergoeding). De
houder behoudt zelf de rechten.
In een overeenkomst kan worden vastgelegd welk
bereik de licentie heeft: voor welk gebied, voor
welke periode en voor welke producten.
12.
Wie is de houder (eigenaar) van een model?
Net als bij het
auteursrecht, wordt de ontwerper geacht de
eigenaar van het model te zijn. Ook hier geldt,
als in het Auteursrecht, de uitzondering dat bij
een ontwerp dat in dienstverband is gemaakt, de
werkgever in beginsel als ontwerper wordt
beschouwd.
Het uitsluitend recht op een model wordt
verkregen door het eerste depot. Ook de deposant
die het model zelf niet heeft ontworpen, krijgt
door een modeldepot bescherming. Echter, als
deze deposant zonder toestemming van de
werkelijke ontwerper heeft gedeponeerd, dan
heeft de ontwerper vijf jaar de gelegenheid het
model depot op te eisen.
13.
Wat is de beschermingsomvang van een modelrecht?
De houder van
een modelrecht kan zich verzetten tegen elke
vorm van vervaardiging, invoer, verkoop,
verhuur, tentoonstelling, gebruik of het in
voorraad hebben voor een van deze doeleinden van
een voortbrengsel dat hetzelfde uiterlijk
vertoont als het gedeponeerde model, dan wel
daarmee slechts op onbelangrijke details
verschillen vertoont. Voorwaarde is dat het een
en ander gebeurt in het economische verkeer.
14.
Kunnen modelrechten en auteursrechten
samenvallen?
Ja, in vele
gevallen kan een ontwerp zowel via de Auteurswet
als via Modellenwet beschermd worden. Het moet
dan aan de voorwaarden voldoen die beide wetten
stellen. Het auteursrecht op een gedeponeerd
model blijft bestaan ook nadat de rechten op een
model niet meer kunnen worden vernieuwd (na 25
jaar).
15.
Moet een model beschermd worden in elk
exportland?
Modelbescherming is niet verplicht, het verdient
wel aanbeveling een uiterlijk te registreren in
de landen waar het model gebruikt wordt.
Deponeert de modelhouder niet, dan is hij
aangewezen op de bescherming die de Auteurswet
biedt. Echter, een ontwerper of fabrikant weet
pas of zijn ontwerp auteursrechtelijke
bescherming wordt toegekend als een rechter
daarover een uitspraak heeft gedaan. Deze
bescherming is dus onzeker. Modelregistratie is
daarom zeer aan te raden.
16.
Hoe kan een model in het buitenland beschermd
worden?
Modelbescherming is in principe nationaal
geregeld (de Benelux is een uitzondering, omdat
de drie Beneluxlanden één Modellenwet hebben).
In ieder land, waar bescherming gewenst is, moet
een modeldepot worden verricht. Net als bij
merkbescherming, bestaat er echter ook de
mogelijkheid om een Europese of een
Internationale registratie aan te vragen. Via
deze registratievormen kan door middel van één
aanvraag bescherming in meer landen worden
verkregen. Europese of een Internationale
registratie is eenvoudiger en voordeliger dan
het verrichten van afzonderlijke nationale
registraties.
17.
Wat is een Internationale Registratie?
In het Verdrag
van Den Haag is bepaald dat met één verzoek een
model in ruim twintig landen geregistreerd kan
worden. Slechts inwoners van één de bij dit
verdrag aangesloten landen komen in aanmerking
voor een Internationale Registratie. Er wordt
één aanvrage ingediend bij het Internationale
Modellenbureau in Genève, waarbij de deposant
aangeeft in welke van de twintig landen hij
bescherming wenst. Vervolgens worden via het
Internationale Modellenbureau de aanvragen
doorgezonden naar de verschillende landen.
Door middel van een internationale inschrijving
ontstaat in feite een bundel nationale rechten.
De Internationale Registratie geldt voor vijf
jaar en kan afhankelijk van de aangewezen landen
één of meer keren verlengd worden voor gelijke
perioden.
18.
Wat is een Europese Registratie?
Sinds 1 april
2003 is het ook mogelijk om voor modellen
Europese merkbescherming aan te vragen.
Doormiddel van één aanvraag verkrijgt men
bescherming in de 15 landen van de Europese unie.
Per 1 mei 2004 zal deze bescherming automatisch
worden uitgebreid met de 10 nieuwe lidstaten. De
Europese Registratie geldt ook voor vijf jaar en
kan steeds met vijf jaar worden verlengd tot een
maximum van 25 jaar.
19.
Wat zijn de voordelen van een Europese
Registratie?
Een Europese
modelregistratie kent veel aantrekkelijke
kanten. Het biedt op een eenvoudige wijze
bescherming in alle landen van de EU. In geval
van een inbreuk kan door middel van één
procedure in één land een verbod voor de hele EU
worden afgedwongen. Een ander belangrijk
voordeel is dat de kosten relatief laag zijn.
20.
Wat is het niet-geregistreerde Europese model?
Vanaf 6 maart
2002 bestaat er naast het geregistreerde
Europese model ook het niet-geregistreerde
Europese model. Het opvallende aan het
niet-geregistreerde Europese model is dat er
modelrechten verkregen worden zonder dat het
model geregistreerd wordt. De regeling van het
niet-geregistreerde model kent echter wel een
paar belangrijke nadelen. Een niet-geregistreerd
model is maar voor drie jaar beschermd na de
eerste openbaarmaking. Na deze drie jaar is het
niet mogelijk alsnog een Europese registratie
(tot maximaal 25 jaar) te verkrijgen aangezien
de nieuwheid is geschaad. Een ander groot nadeel
van het niet geregistreerde Europese model is
dat de modelhouder uitsluitend kan optreden
tegen namaak (bewuste ontlening).
21.
Wat is het 'recht van voorrang' bij modeldepot?
Net als bij
merken, kan ook bij een modeldepot prioriteit
(recht van voorrang) worden ingeroepen. Indien
een model binnen zes maanden na de datum van het
eerste depot in een ander land wordt
gedeponeerd, kan men prioriteit inroepen. Dat
wil zeggen in dat land bescherming verkrijgen
met ingang van de datum van het oorspronkelijke
nationale depot. Prioriteit kan in vrijwel alle
landen van de wereld worden ingeroepen.
|
