|
1. Hoe ontstaat auteursrecht?
2. Wat is een werk met een
eigen oorspronkelijk karakter?
3. Wat zijn de overige eisen
die de wet stelt aan een auteursrechtelijk
beschermd werk?
4. Welke formele eisen worden
gesteld aan het verkrijgen van auteursrechten?
5. Wat is de duur van
auteursrecht?
6. Is het gebruiken van ©
verplicht om auteursrecht te claimen?
7. Wie is de maker van een
auteursrechtelijk beschermd werk?
8. Wie is de
auteursrechthebbende van een werk dat in
teamverband is gemaakt?
9. Wie is de
auteursrechthebbende van anonieme of onder een
pseudoniem verschenen werken?
10. Rusten er auteursrechten
op een werk dat nog niet af is?
11. Wie heeft de
auteursrechten op werken van toeleveranciers,
zoals freelancers, fotografen, modellen etc.?
12. Wat biedt het
auteursrecht aan rechthebbenden?
13. Wat is openbaar maken en
verveelvoudigen?
14. Geeft een bewerking op
een oorspronkelijk werk ook auteursrecht?
15. Is een idee
auteursrechtelijk beschermd?
16. Is een stijl
auteursrechtelijk beschermd?
17. Is software
auteursrechtelijk beschermd?
18. Kunnen auteursrechten
worden overgedragen?
19. Gaan
persoonlijkheidsrechten automatisch over naar de
wettelijke of testamentaire
20. Kan een overdracht of een
licentie van auteursrecht beperkt zijn?
21. Mag de maker zijn
auteursrechtelijk beschermd werk nog veranderen
nadat het is overgedragen?
22. Mag uit andermans werk
worden geciteerd?
23. Mag een artikel of een
boek gekopieerd worden?
24. Mogen er kopieën van
beeldende kunst of van gebouwen worden gemaakt?
25. Is de auteurswet op
Internet van toepassing?
26. Wat is Buma/Stemra?
27. Moet bijvoorbeeld op een
personeelsfeest, waar muziek- of andere werken
worden opgevoerd, toestemming van de
rechthebbende worden gevraagd?
28. Zijn auteursrechten ook
internationaal beschermd?
29. Wat is Intellectuele
Eigendom en wat is Industriële Eigendom?
30. Welke rechtsvorderingen
zijn er als er inbreuk gemaakt wordt op een
intellectueel eigendomsrecht?
31. Is er in Nederland een
wetenschappelijk instituut voor intellectueel
eigendomsrecht?
32. Wat is de doelstelling
van het Centrum voor Intellectueel
Eigendomsrecht?
33. Wat is Stichting
Reprorecht?
1.
Hoe ontstaat auteursrecht?
Auteursrecht ontstaat op het moment van
creatie van een werk met een eigen
oorspronkelijk karakter, dat het stempel van de
maker draagt.
2.
Wat is een werk met een
eigen oorspronkelijk karakter?
Om te bepalen of een werk een eigen
oorspronkelijk karakter bezit kan gebruik worden
gemaakt van een vuistregel: het moet
menselijkerwijs zijn uitgesloten dat twee
auteurs tot eenzelfde werk komen. Is dit het
geval dan heeft het werk in de regel een eigen
oorspronkelijk karakter.
3.
Wat zijn de overige eisen
die de wet stelt aan een auteursrechtelijk
beschermd werk?
Het werk moet zintuiglijk waarneembaar zijn.
Tevens moet het werk oorspronkelijk (origineel)
zijn, hetgeen betekent dat er een band met de
auteur moet zijn. Tenslotte wordt geëist dat het
werk het persoonlijk stempel van de maker draagt;
het werk moet het resultaat zijn van menselijk
scheppen.
4.
Welke formele eisen worden
gesteld aan het verkrijgen van auteursrechten?
Voor het ontstaan van auteursrecht is in
Nederland geen enkele formaliteit vereist, er
hoeft niets geregistreerd te worden. Er hoeven
geen formulieren ingevuld te worden, onderzoek
of depot verricht te worden. Het recht ontstaat
op het moment van de creatie. Dit is enerzijds
een voordeel, echter anderzijds ook een nadeel.
Doordat er geen formele eisen gesteld worden,
weet men nooit zeker of een creatie wel
auteursrechtelijk beschermd is. In geval van een
conflict, beslist uiteindelijk de rechter of op
een werk auteursrecht rust.
5.
Wat is de duur van
auteursrecht?
Het auteursrecht eindigt zeventig jaar na de
dood van de maker. Het recht wordt automatisch
geërfd door de wettelijke of testamentaire
erfgenamen (met uitzondering van de
persoonlijkheidsrechten).
Gaat het om een
anoniem werk dan is de duur van het auteursrecht
zeventig jaar vanaf de eerste openbaarmaking, te
rekenen vanaf 1 januari van dat jaar. Hetzelfde
geldt wanneer een rechtspersoon als de (fictieve)
maker van het werk wordt beschouwd.
6.
Is het gebruiken van ©
verplicht om auteursrecht te claimen?
© is de "copyright notice". Naast dit
symbool moet de naam van de ontwerper en de
datum van de eerste publicatie van het ontwerp
vermeld worden. Hiermee geeft u aan
auteursrechten te claimen. Het aanbrengen van ©
is niet verplicht. Echter het kan wel zeer
nuttig zijn. De ontwerper geeft aan dat hij
waarde hecht aan zijn creatie, waardoor het
derden afschrikt het werk te kopiëren Een derde
kan nimmer beweren dat hij niet op de hoogte was
van de auteursrechtelijke bescherming, hetgeen
van belang kan zijn bij vorderen van een
schadevergoeding.
7.
Wie is de maker van een
auteursrechtelijk beschermd werk?
De maker is de 'schepper' en niet de
uitvoerder. Dus de schrijver in plaats van de
drukker, de architect en niet de aannemer of
timmerman. Er is wel een belangrijke
uitzondering. Als het werk in dienstverband
wordt gemaakt, is de werkgever in beginsel de
maker en dus de auteursrechthebbende. Wordt het
werk niet gemaakt in het kader van een
dienstbetrekking, dan rust het auteursrecht weer
bij de maker.
8.
Wie is de
auteursrechthebbende van een werk dat in
teamverband is gemaakt?
Als er een duidelijke scheiding aan te
brengen is tussen de afzonderlijke bijdragen,
dan heeft iedere maker op zijn onderdeel zijn
eigen auteursrecht. Is ieders aandeel niet
duidelijk, dan krijgen de makers een
gemeenschappelijk auteursrecht op het geheel.
9.
Wie is de
auteursrechthebbende van anonieme of onder een
pseudoniem verschenen werken?
Wanneer het opsporen van de maker niet
mogelijk blijkt te zijn, wordt de uitgever of de
drukker van het werk als auteursrechthebbende
beschouwd. Dit komt veel voor bij jaarverslagen
of reclamefolders van ondernemingen.
10.
Rusten er auteursrechten
op een werk dat nog niet af is?
Op alle stadia van een ontwerp rusten
auteursrechten, ook op kladjes of
ontwerptekeningen, op voorwaarde dat deze
kladjes voldoen aan de eisen die gesteld worden
aan een auteursrechtelijk beschermd werk.
11.
Wie heeft de
auteursrechten op werken van toeleveranciers,
zoals freelancers, fotografen, modellen etc.?
Als er niets geregeld wordt, behouden de
toeleveranciers zelf het auteursrecht. Wanneer
een grafisch ontwerper de opdracht wordt gegeven
een logo te ontwikkelen, dan blijven de
auteursrechten in principe bij de grafisch
ontwerper, ook al krijgt deze rijkelijk betaald.
De ontwerper zou in principe telkens een
rekening kunnen sturen als zijn ontwerp wordt
afgedrukt op het briefpapier. Het is belangrijk
hier duidelijke afspraken over te maken.
12. Wat biedt het auteursrecht
aan rechthebbenden?
De auteursrechthebbende is de enige die
zeggenschap heeft over de wijze waarop het
beschermde werk door derden wordt gebruikt of
geëxploiteerd. Hij kan bijvoorbeeld toestemming
verlenen (een licentie) en daarvoor royalty’s
(een percentage van de verkoopprijs) vragen, of
voorwaarden stellen aan het gebruik. Ook kan hij
elk gebruik (openbaar maken en vervoudigen) door
derden verbieden.
13.
Wat is openbaar maken en
verveelvoudigen?
Verveelvoudigen is het maken van identieke
exemplaren van een werk (bijvoorbeeld
reproduceren, kopiëren, afdrukken etc.), en
tevens het maken van een bewerking van een werk
(bijvoorbeeld het bewerken van een boek tot
film). Iedere gedeeltelijke bewerking of
nabootsing van een werk in gewijzigde vorm is
een verveelvoudiging.
Openbaar maken is het beschikbaar stellen van
een werk (of een vervoudiging) aan het publiek
(bijvoorbeeld tentoonstellen, uitzenden etc.).
De auteursrechthebbende kan (financiële)
voorwaarden stellen aan het openbaar maken en/of
vervoudigen van zijn werk, of het verbieden.
Beide handelingen, openbaar maken en
verveelvoudigen, zijn voorbehouden aan de
auteursrechthebbende, tenzij anders is
overeengekomen.
14.
Geeft een bewerking op een
oorspronkelijk werk ook auteursrecht?
Ja, degene die een andermans creatie bewerkt
krijgt op die bewerking ook auteursrecht. Een
bewerking is bijvoorbeeld een verfilming of een
vertaling van een boek. Het recht op het
oorspronkelijke werk blijft onverminderd
bestaan. Degene die deze verfilming of het
vertaalde boek wil gaan bewerken, moet rekening
houden met zowel het auteursrecht van de
bewerker, als het auteursrecht op het
oorspronkelijke werk. Er rusten ook
auteursrechten op een werk dat nog niet af is,
bijvoorbeeld een schets of een kladje.
15.
Is een idee
auteursrechtelijk beschermd?
Nee, een idee (of concept) is in principe
niet auteursrechtelijk beschermd. De algemene
gedachte is zelfs dat een idee volledig
rechtenvrij is. Probleem bij conceptbescherming
is vaak dat het concept onvoldoende te
concretiseren is om in zijn geheel te
beschermen. Ook is men van mening dat er een
zekere vrijheid moet bestaan in het uitdenken en
uitwerken van ideeën zonder daarbij steeds
geremd te worden in de rechten van een ander.
Het is echter wel mogelijk om bepaalde concrete,
zintuigelijk waarneembare voorwerpen uit het
concept te beschermen. Enkele "beschermingsgebieden"
komen daarvoor in aanmerking: het auteursrecht,
het merkenrecht, het modellenrecht en eventueel
het octrooirecht.
|
|
16.
Is een stijl
auteursrechtelijk beschermd?
Nee, net als een idee of een concept is een
persoonlijke stijl of een bepaalde manier van
werken niet beschermd. Iedereen mag hier op
voortbouwen of zich hierdoor laten inspireren.
17.
Is software
auteursrechtelijk beschermd?
Ja, net als bijvoorbeeld muziekcomposities,
boeken en foto's, is ook software
auteursrechtelijk beschermd. Bij de aankoop van
een softwarepakket wordt een licentie (gebruiksrecht)
verkregen. Deze licentie geeft in principe het
recht om de software op één computer te
installeren. Maken meerdere mensen gebruik van
de software, dan moeten er meerder licenties
worden aangeschaft.
18.
Kunnen auteursrechten
worden overgedragen?
Ja, deze kunnen geheel of gedeeltelijk
worden overgedragen. Deze overdracht dient wel
schriftelijk plaats te vinden. Een overdracht is
overigens niet noodzakelijk om een werk te
kunnen uitgeven. Het verlenen van een licentie (toestemming)
kan voldoende zijn. Een licentie hoeft, in
tegenstelling tot de overdracht, niet
schriftelijk te worden vastgelegd. Deze kan ook
mondeling of stilzwijgend worden verleend.
Degene die op eigen initiatief een artikel aan
een krant toezendt, geeft daarmee te kennen dat
zijn artikel ook daadwerkelijk geplaatst mag
worden.
19.
Gaan
persoonlijkheidsrechten automatisch over naar de
wettelijke of testamentaire
erfgenamen?
Het persoonlijkheidsrecht is het recht van de
maker van een werk om op te treden tegen
wijzigingen en verminkingen van het werk of het
niet juist vermelden van de naam van de maker
bij het werk. De persoonlijkheidsrechten zijn
niet overdraagbaar. In geval van overlijden gaan
ze alleen over als de maker daarvoor bij
testament of codicil iemand voor heeft
aangewezen. De persoonlijkheidsrechten gelden
nooit langer dan het auteursrecht zelf.
20.
Kan een overdracht of een
licentie van auteursrecht beperkt zijn?
Ja, de auteursrechthebbende kan zelf bepalen
wat hij wenst over te dragen en tegen welke
vergoeding. De overdracht kan bijvoorbeeld voor
een bepaald gebied gelden of voor een beperkte
duur. Hetzelfde geldt voor een toestemming.
21.
Mag de maker zijn
auteursrechtelijk beschermd werk nog veranderen
nadat het is overgedragen?
Ja, in beginsel wel. Echter, deze
veranderingen moeten wel redelijk zijn. Zo mag
een schilder, nadat zijn werk is verkocht, zijn
schilderij niet meer veranderen.
Overigens zijn bij de verkoop van een schilderij
de auteursrechten niet overgedragen, het mag
bijvoorbeeld niet zomaar verveelvoudigd worden.
22.
Mag uit andermans werk
worden geciteerd?
Ja, binnen redelijke grenzen mag worden
geciteerd wanneer de bron en de naam van de
maker worden vermeld. Uit bijvoorbeeld artikelen,
scripties, etc. mogen delen geciteerd worden.
Foto's en korte werken mogen echter in hun
geheel geciteerd worden. Uit ongepubliceerde
werken mag nooit worden geciteerd.
23. Mag een artikel of een
boek gekopieerd worden?
In het kader van eigen gebruik of studie mag
iedereen een paar kopieën uit andermans
beschermde werk maken. Het is echter verboden om
gehele werken te kopiëren. Ook mogen de kopieën
niet aan anderen worden gegeven.
24.
Mogen er kopieën van
beeldende kunst of van gebouwen worden gemaakt?
Iedereen mag voor zichzelf foto’s,
tekeningen of filmopnamen maken van blijvend op
of aan de openbare weg zichtbaar gestelde
werken, ook als deze auteursrechtelijk zouden
zijn beschermd. Deze mogen echter niet zomaar
gepubliceerd worden of publiekelijk in omloop
worden gebracht, wanneer de betreffende
auteursrechtelijk beschermde werken de
hoofdvoorstelling vormen in de afbeeldingen.
Voor het in omloop brengen van een ansichtkaart
van de nieuwe vleugel van het Van Gogh Museum,
zal voorafgaand toestemming aan de
auteursrechthebbende gevraagd moeten worden.
Gaat het echter om een kaart waarop dit werk wel
te zien is, maar niet zozeer de blikvanger is,
dan hoeft er geen toestemming gevraagd te
worden.
25.
Is de auteurswet op
Internet van toepassing?
Ja, het gewone recht, dus ook de Auteurswet
is op Internet van toepassing. Dit betekent dat
auteursrechtelijk beschermde werken niet zomaar
op Internet geplaatst kunnen worden. De rechten
op een foto uit een bedrijfsfolder liggen veelal
bij de fotograaf. Als er toestemming is om de
foto in de bedrijfsfolder te gebruiken, betekent
dat niet automatisch een vrijbrief voor
plaatsing op de homepage.
26. Wat is Buma/Stemra?
Bij Buma/Stemra zijn 12.000 Nederlandse
componisten en tekstdichters aangesloten. Deze
componisten en tekstdichters hebben Buma/Stemra
verzocht hun auteursrecht te exploiteren. Zij
hebben hun rechten daartoe overgedragen aan Buma/Stemra.
Ook de rechten van vrijwel alle buitenlandse
componisten worden, voor zover het gaat om
gebruik van hun muziek in Nederland door Buma/Stemra
geëxploiteerd. In ieder land bestaat een bedrijf
dat vergelijkbaar is met Buma/Stemra. De meeste
buitenlandse componisten en tekstdichters hebben
de organisatie in hun land verzocht hun rechten
te exploiteren. Al deze organisaties hebben
overeenkomsten met elkaar gesloten. Op basis van
deze overeenkomsten verleent Buma/Stemra tegen
betaling toestemming voor het gebruik van
vrijwel alle beschermde muziek.
27.
Moet bijvoorbeeld op een
personeelsfeest, waar muziek- of andere werken
worden opgevoerd, toestemming van de
rechthebbende worden gevraagd?
Ja, het laten horen van muziek tijdens een
personeelsfeest wordt door de Auteurswet gezien
als een vorm van openbaar maken, waarvoor
toestemming nodig is. Hiervoor moet men zich
wenden tot Buma/Stemra. Overigens worden de
naburige rechten niet geregeld door Buma/Stemra.
28.
Zijn auteursrechten ook
internationaal beschermd?
De regels met betrekking tot auteursrecht in
het internationale verkeer zijn vastgelegd in
twee verdragen (de Berner Conventie en de
Universele Auteursrecht Conventie), waarbij zeer
veel landen zijn aangesloten. In ieder land
geniet de auteursrechthebbende dezelfde
bescherming als aan de onderdanen van dat land
zou worden gegeven. Dit impliceert dat de maker
van een werk in verschillende landen
verschillend 'nationaal auteursrecht' heeft.
29. Wat is Intellectuele
Eigendom en wat is Industriële Eigendom?
Intellectuele Eigendom is breder dan
Industriële Eigendom.
De Industriële Eigendom omvat het merkenrecht,
octrooirecht (een uitvinding van nieuwe en
technische aard), tekeningen- en modellenrecht
(het uiterlijk van een nieuw gebruiksvoorwerp),
kwekersrecht (nieuwe soorten planten en bloemen),
handelsnaamrecht, recht op topografieën van
halfgeleiders en het recht op geografische
aanduidingen (bv. Oorsprongsbenamingen).
De Intellectuele Eigendom omvat naast het
hierboven genoemde ook auteursrechten en
naburige rechten (bijvoorbeeld rechten op
geschriften, muziekwerken, toneelstukken,
audiovisuele werken, schilderijen en tekeningen,
beeldhouwwerken, fotografische werken,
bouwkunstwerken, geluidsopnamen, op- of
uitvoeringen van musici, toneelspelers of
zangers, omroepuitzendingen,
computerprogrammatuur).
30.
Welke rechtsvorderingen
zijn er als er inbreuk gemaakt wordt op een
intellectueel eigendomsrecht?
Er kan een gebruik verbodsactie worden
ingesteld. Dit gebeurt meestal via een kort
geding. Tevens kan een opgave van de namen en
adressen van toeleveranciers en afnemers, een
opgave van verkochte aantallen en een bevel tot
terughalen van uitgeleverde goederen geëist
worden. Daarnaast kan er beslag worden gelegd op
de inbreukmakende goederen. Tevens kan in
sommige gevallen een actie tot schadevergoeding
worden ingesteld. Bovendien kan een afdracht van
de winst gevorderd worden.
31.
Is er in Nederland een
wetenschappelijk instituut voor intellectueel
eigendomsrecht?
Het Centrum voor Intellectueel
Eigendomsrecht (CIER) bestaat sinds 1986.
Het CIER is onderdeel van de Disciplinegroep
Privaatrecht van de Faculteit Rechtsgeleerdheid
van de Universiteit Utrecht en is gehuisvest in
het Molengraaff Instituut voor Privaatrecht,
Nobelstraat 2a, 3512 EN in Utrecht.
Webadres:
www.law.uu.nl/priv/
32. Wat is de doelstelling van
het Centrum voor Intellectueel Eigendomsrecht?
Het CIER heeft als primaire doelstelling
kennisverbreding en kennisverspreiding op het
gebied van de intellectuele eigendom zowel
binnen de wetenschappelijke wereld als
daarbuiten.
De expertise van het CIER betreft de
intellectuele eigendom in ruime zin.
Daartoe behoren zowel traditionele onderdelen
zoals het auteursrecht en de industriele
eigendom, als nieuwe onderdelen zoals het
mediarecht en het reclamerecht. Het CIER
beschikt bovendien over bijzondere expertise op
het gebied van het octrooirecht.
33.
Wat is Stichting
Reprorecht?
Op grond van de Wetswijziging Reprorecht van
1 februari 2003 mag het bedrijfsleven enkel
auteursrechtelijke beschermde werken
(bijvoorbeeld boeken, kranten, losbladige
uitgaven, nieuwsbrieven, artikelen uit dagbladen
of tijdschriften alsmede foto’s en tekeningen
die in dergelijke media zijn opgenomen) kopiëren
indien zij daar een vergoeding voor betaalt. De
Stichting Reprorecht is door de Minister van
Justitie aangewezen om de verschuldigde
vergoedingen bij het Bedrijfsleven te innen. De
verschuldigde vergoeding is vastgesteld op €
0,045 per kopie. Bedrijven en instellingen
ontvangen jaarlijks een factuur (ingeval van
jaarlijks minder dan 50.000 fotokopieën) of
berekening (ingeval van jaarlijks van meer dan
50.000 fotokopieën) waarin de volgens de
Stichting verschuldigde vergoeding
gespecificeerd is aangegeven. Zowel de factuur
als de berekening moeten worden gezien als een
voorstel voor de te betalen vergoeding,
iedere onderneming krijgt namelijk een termijn
van 30 dagen na factuurdatum om gecorrigeerde
gegevens te verstrekken indien de onderneming
het niet eens is met de hoogte van de
vastgestelde vergoeding.
|
